Οι ψυχώσεις ή αλλιώς ψυχωτικές συνδρομές ή διαταραχές χαρακτηρίζονται από έντονη αλλοίωση της εσωτερικής και εξωτερικής πραγματικότητας. Η σοβαρότερη από αυτές είναι η σχιζοφρένεια, η οποία εκδηλώνεται με διαταραχές της σκέψης, της αντίληψης, του συναισθήματος, της συμπεριφοράς. Παρατηρείται εξίσου στους άνδρες και στις γυναίκες, με συνήθη ηλικία έναρξης στην εφηβεία και στα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής. Πρόκειται για διαταραχή του εγκεφάλου, με αλλοιώσεις κυρίως στη λειτουργία του.
Πώς εκδηλώνεται;
Κατά την πρόδρομη φάση παρατηρούνται αλλαγές στις συνήθειες και τη συμπεριφορά του ατόμου, το οποίο συνήθως χαρακτηρίζεται ως ιδιόρρυθμο ή εκκεντρικό, απαθές, με μείωση των ενδιαφερόντων που είχε έως τότε ή με στροφή προς κάποιες αφηρημένες έννοιες, όπως αστρονομία, θρησκεία, θέματα ψευδοφιλοσοφικού περιεχομένου, με μείωση της απόδοσης στο σχολείο ή στην εργασία και γενικότερα με αποτυχία στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών του.
Ακολουθεί η οξεία φάση, κατά την οποία είναι παρόντα τα κύρια συμπτώματα της νόσου και μετά η υπολειμματική φάση.
Η σκέψη του πάσχοντος είναι διαταραγμένη ως προς το περιεχόμενό της. Ενδεικτικά μόνο αναφέρεται ότι ο ασθενής μπορεί να πιστεύει ακράδαντα ότι άτομα ή οργανώσεις συνομωτούν εναντίον του, ότι τον παρακολουθούν, ότι τον εκμεταλλεύονται, ότι τον απατά ο/η σύντροφός του, ότι του έχουν κάνει μάγια, ότι εκδηλώνει παράδοξες σωματικές ενοχλήσεις.
Οι διαταραχές της αντίληψης, που ορίζονται ως ψευδαισθήσεις, αφορούν και στις πέντε αισθήσεις, ειδικά στη σχιζοφρένεια όμως, είναι κυρίως ακουστικές. Οι ασθενείς νομίζουν ότι ακούν ήχους, μουσική, φωνές που συνομιλούν, που σχολιάζουν, που ασκούν κριτική, με περιεχόμενο απειλητικό, προσβλητικό, υβριστικό, προτρεπτικό.
Άλλες διαταραχές αφορούν στο συναίσθημα. Για παράδειγμα ο ασθενής μπορεί να εμφανίζει έντονο άγχος, φόβο, θυμό, διαταραχές στην ομιλία, στη βούληση, στη συμπεριφορά, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει εκκεντρική ή παραμελημένη εμφάνιση, απουσία διαπροσωπικών σχέσεων, ενδεχομένως καχυποψία, ανησυχία, ακόμη κι επιθετικότητα.
Αυτά είναι μόνο κάποια από τα πιο κοινά σημεία της σχιζοφρένειας, που μπορούν ίσως να γίνουν αντιληπτά από πολλούς. Εκτός από αυτά ο ασθενής παρουσιάζει πολλές ακόμη διαταραχές, οι οποίες γίνονται αντιληπτές από τον ψυχίατρο κατά την την κλινική εξέταση και την ψυχιατρική συνέντευξη.
Πορεία της νόσου
Η σχιζοφρένεια είναι μία χρόνια αρρώστια με επεισοδιακό, συνήθως, χαρακτήρα. Η έκβαση ποικίλλει, καθώς κάποιοι από τους ασθενείς έχουν μια ικανοποιητική λειτουργικότητα, κάποιοι παρουσιάζουν μέτριας βαρύτητας συμπτώματα, ενώ άλλοι είναι σημαντικά υπολειτουργικοί για όλη τους τη ζωή. Όσο πιο έγκαιρα διαγνωσθεί κι όσο καλύτερα αντιμετωπιστεί, με όσο μικρότερο αριθμό επεισοδίων, τόσο καλύτερη και η έκβαση.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η φαρμακευτική αγωγή είναι η αποτελεσματικότερη θεραπεία της σχιζοφρένειας. Η έγκαιρη φαρμακευτική θεραπεία και η στενή συνεργασία ασθενούς, οικογένειας και ψυχιάτρου αποτελούν, ίσως, τους πιο καθοριστικούς για την πορεία της νόσου παράγοντες. Από το 1952, που χρησιμοποιήθηκε σε ψυχικά ασθενείς το πρώτο αντιψυχωτικό φάρμακο έως σήμερα η Ψυχιατρική έχει σημειώσει αλματώδη πρόοδο! Η συνεχής ανακάλυψη νέων φαρμάκων, ικανών να βελτιώσουν τα περισσότερα συμπτώματα της νόσου στους περισσότερους ασθενείς αποτελεί ένα πραγματικό μήνυμα ελπίδας!